طراحی محوطه شماره 15
نام پروژه :طراحی محوطه شماره 15
طراح : گروه معماری ساب (سمانه عبدالهی)
محل اجرا : گیلان -رشت
تاریخ: 1404
تدقیق موضوع پروژه: «طراحی محوطه شماره 15» (Landscape & Exterior Architecture)
نخستین نکته فنی که در بررسی این پیوند مشخص است، عنوان و ماهیت آن است: این پروژه برخلاف برداشت اولیه، «طراحی محوطه شماره 15» (طراحی لنداسکیپ و محوطه‌سازی ویلا در شهر رشت، ثبت‌شده با تاریخ ۱۴۰۴) است، نه یک پروژه صرفاً طراحی داخلی. با این حال، در دیدگاه معماری مدرن معاصر، مرز میان فضای درون و بیرون (Interior & Exterior boundary) کمرنگ بوده و طراحی محوطه عملاً امتداد کارکردی فضاهای داخلی ویلا تلقی می‌شود.
۲. بررسی سبک طراحی (Design Style & Spatial Quality)
پروژه‌های محوطه‌سازی این مجموعه، به‌ویژه در بستر اقلیمی رشت، دارای شاخصه‌های سبکی زیر هستند:
سبک مدرن با رویکرد عملکردگرایی فضایی (Functional Modernism):طراحی بر پایه خطوط هندسی مستقیم، خوانایی مسیرهای حرکتی (Circulation) و تفکیک زون‌های مختلف (فضای نشیمن باز، سکوهای استراحت، مسیرهای دسترسی، و محدوده‌های سبز) شکل گرفته است.
محوریت عناصر تعاملی (Interactive Features):تاکید شاخص بر ادغام آتشدان (Fire pit / Fireplace) در فضای باز و ترکیب آن با آب‌نماها یا حوضچه‌های آرامش؛ عناصری که تعادل ترمودینامیکی و بصری در آب‌وهوای معتدل و مرطوب گیلان ایجاد می‌کنند.
پیوند درون و برون (Indoor-Outdoor Continuity):تبدیل حیاط از یک فضای صرفاً عبوری به یک «فضای زیستی باز»؛ فضایی که به عنوان اکستنشن (Extension) نشیمن داخلی عمل کرده و کاربر را به تعامل با طبیعت دعوت می‌کند.
۳. بررسی متریال‌ها و انطباق اقلیمی (Materials & Climate Resilience)
طراحی در رشت نیازمند توجه وسواس‌گونه به اقلیم مرطوب خزری (Cfb – Köppen Climate) است:
کف‌سازی‌های نفوذپذیر و واش‌بتن / سنگ‌های طبیعی بومی:بهره‌گیری از متریال‌های غیرلغزنده، مقاوم در برابر فرسایش آب باران، تغییرات دمایی و جلوگیری از تشکیل جلبک (Algae buildup). استفاده از درزهای انقباضی و زه‌کشی هدایت‌شده آب‌های سطحی.
ترمووود و چوب‌های فرآوری‌شده (ThermoWood / WPC):استفاده در دکینگ‌های دور استخر/آتشدان و لوورها جهت تلطیف بتن و سنگ و ایجاد گرمای بصری، با مقاومت بالا در برابر رطوبت مداوم گیلان.
فولاد اکسید/رنگ الکترواستاتیک و بتن اکسپوز:به‌کارگیری آهن با پوشش‌های ضدزنگ صنعتی و بتن‌های پرداخت‌شده که دوام کالبدی بالایی در اقلیم شمال دارند.
پوشش گیاهی همگون با اقلیم (Native Flora Integration):ترکیب چمن‌های مقاوم به سایه و رطوبت، درختچه‌های همیشه سبز (مانند شمشاد و گونه‌های بومی هیرکانی) جهت کاهش هزینه‌های نگهداری (Low-maintenance Landscape).
۴. روند طراحی و رویکرد «دفتر معماری ساب»
دفتر معماری و ساختمانی ساب (مستقر در گلسار رشت) مدلی از فرآیند طرح تا ساخت (Design-Build / EPC) را دنبال می‌کند:
حل چالش‌های بستر و سایت (Site-Specific Context):گیلان از نظر سطح آب‌های زیرزمینی بالا و بارش‌های مکرر نیاز به محاسبات دقیق زه‌کشی، دفع آب‌های سطحی و فونداسیون‌سازی محوطه دارد؛ امری که ساب به واسطه بازوی اجرایی و پیمانکاری خود در طرح ادغام می‌کند.
برنامه‌دهی فضایی چندلایه:تعریف خرده‌فضاها (Micro-spaces) مثل زون باربیکیو/آتشدان، نشیمن مسقف (پرگولا) و مسیرهای پیاده‌مدار که در فصول مختلف بارانی یا آفتابی قابل استفاده بمانند.
همگرایی معماری و اجرا:یکی از ویژگی‌های بارز این دفتر، جلوگیری از فاصله افتادن میان «رندرهای گرافیکی» و «واقعیت اجرایی» از طریق تسلط بر هزینه‌های متریال و روش‌های اجرای پیمانکاری در شمال است.
۵. نقش مهندس سمانه عبدالهی به عنوان طراح و مدیر طرح
مهندس سمانه عبدالهی در نقش طراح ارشد و مدیر این مجموعه، چند شاخصه کلیدی را در آثار خود بازتاب می‌دهد:
تمرکز بر جزئیات کاربردی (Detail-Oriented Design):توجه به ارگونومی مبلمان فضای باز، نورپردازی خطی مخفی (Linear & Step Lighting) که ایمنی و جلوه شبانه محوطه را ارتقا می‌دهد، و سازمان‌دهی فضاها متناسب با فرهنگ هم‌نشینی و مهمان‌پذیری شمال.
ترکیب زیبایی‌شناسی معاصر با الزامات زیست‌محیطی رشت:تلاش برای دوری از فرم‌های تزئینی ناکارآمد (کلاسیک‌های نامرتبط با اقلیم) و حرکت به سمت ساختار مینیمال، دلباز و مقاوم.
هدایت یکپارچه کانسپت از ایده تا خروجی نهایی:ایشان با تلفیق نیازهای کارفرما و متغیرهای اقلیمی، نقش هماهنگ‌کننده میان بخش معماری، تاسیسات فضای باز (گازرسانی آتشدان، لوله‌کشی و روشنایی) و مهندسی فضای سبز را بر عهده دارد.